Verhalen
Elfstedentocht 1985: eindelijk weer op het ijs
IJskoorts · Gepubliceerd en bronnen gecontroleerd op
Op donderdag 21 februari 1985 werd de dertiende Elfstedentocht gereden. Na 22 jaar wachten was het eindelijk zover. Evert van Benthem won de sprint op de Bonkevaart. Lenie van der Hoorn-Langelaan was de eerste vrouw aan de finish.
Bron: Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden: 1985.
De kopgroep tussen Stavoren en Hindeloopen op 21 februari 1985. Een lange rij schaatsers, met het Friese land eromheen.
Joost Evers / Anefo · Nationaal Archief · 933-2427
Bron en originele foto · CC0 1.0
Na 22 jaar konden de schaatsen uit het vet
De vorige editie was de barre tocht van 1963. Op maandagavond 18 februari 1985 kwam de aankondiging: donderdag zou er weer gereden worden. Voorzitter Jan Sipkema’s woorden ‘It sil heve’ horen bij die winter.
Dat er maar een paar dagen tussen besluit en start zaten, betekende niet dat de organisatie net begon. Het draaiboek was in de tussenliggende jaren steeds bijgewerkt. Op de foto hieronder krijgt de finish een dag voor de tocht zijn stempelhokjes.
Bronnen: de vereniging en NOS: ‘It sil heve’.
De stempelhokjes bij de finish krijgen hun plek op 20 februari 1985, de dag vóór de tocht.
Rob Bogaerts / Anefo · Nationaal Archief · 933-2424
Bron en originele foto · CC0 1.0
Archieffilm · 32:29
The Eleven Cities · 1985
Een Engelstalige archieffilm over de Elfstedentocht van 1985, uit de collectie van het Fries Film & Audio Archief. Ook geschikt om deze Nederlandse traditie aan iemand van buiten Nederland te laten zien.
Regie en productie: Pieter Landman · Fries Film & Audio Archief
Bekijk bij het archief op YouTube · Herkomst en beschrijving
Engels gesproken. De speler biedt automatische Engelse ondertiteling; die kan fouten bevatten. De YouTube-speler wordt pas na je klik geladen. Daarmee maak je verbinding met YouTube.
Dooi op het ijs, spanning langs de kant
Het KNMI noemt 1985 een tocht met dooi, maar goed ijs. Een Elfstedentocht hoeft dus niet op de allerkoudste dag van de winter plaats te vinden. Dat maakt het verschil met de stuifsneeuw en kou van 1963 zo groot.
Bron: KNMI: het weer tijdens de Elfstedentochten.
De NOS begon die dag al om vijf uur ’s ochtends met uitzenden. Volgens de omroep volgden acht miljoen mensen de tocht op televisie. De camera’s maakten ook de stukken tussen start en finish onderdeel van de herinnering: de lange rijen, het publiek en het klunen.
De kopgroep kluunt in Harlingen op 21 februari 1985. Kijk naar de overgang van de bedekte oever naar het ijs.
Sjakkelien Vollebregt / Anefo · Nationaal Archief · 933-2431
Bron en originele foto · CC0 1.0
Wat is klunen? Bekijk de uitleg met foto’s en een korte film.
Vier rijders, één laatste sprint
Evert van Benthem, Henri Ruitenberg, Jos Niesten en Jan Kooiman kwamen samen op de finish af. Van Benthem won. Hij was binnen zeven uur terug, maar op de foto is de uitslag nog mooier samen te vatten: twee armen in de lucht.
Bron: het wedstrijdverslag van de vereniging. De foto hieronder toont de vier finalisten.
Evert van Benthem steekt zijn armen omhoog op de Bonkevaart. Ook Henri Ruitenberg, Jan Kooiman en Jos Niesten zijn in beeld. 21 februari 1985.
Rob Croes / Anefo · Nationaal Archief · 933-2434 · uitsnede via Wikimedia Commons
Bron en originele foto · CC0 1.0
.jpg){kind=link}
Ook Lenie hoort bij dit verhaal
Lenie van der Hoorn-Langelaan was de snelste vrouw. Er bestond nog geen afzonderlijk vrouwenklassement. Pas op 18 januari 2021 kreeg zij de formele erkenning als winnares, samen met Tineke Dijkshoorn uit 1986 en Klasina Seinstra uit 1997.
Bron: Schaatsen.nl: de officiële huldiging, 18 januari 2021.
En achter de winnaars? Duizenden eigen verhalen. De vereniging telt voor 1985 in totaal 16.455 starters en 13.284 finishers, wedstrijd- en toerrijders samen.
Aantallen: de vereniging.