Verhalen
Winnaars van de Elfstedentocht: alle edities
IJskoorts · Gepubliceerd en bronnen gecontroleerd op
Minne Hoekstra won de eerste officiële Elfstedentocht op 2 januari 1909. De laatste schaatseditie was op 4 januari 1997: Henk Angenent won de wedstrijd en Klasina Seinstra was de snelste vrouw. In totaal zijn er vijftien officiële schaatsedities verreden.
Vijftien winterdagen, met soms meer dan één winnaar en één keer helemaal geen winnaar. Hieronder staan de officiële uitslagen, de uitzonderingen en een klein verhaal bij elk jaar.
Alle edities en winnaars
Dit overzicht gaat over de wedstrijd op schaatsen. Toerrijders rijden voor het volbrengen van de tocht, zonder wedstrijdklassering. Via elke datum kom je bij de officiële editiepagina.
Waarom soms meer dan één winnaar?
1933: twee namen in de uitslag
Abe de Vries en Sipke Castelein wilden samen aankomen. De Vries passeerde de geïmproviseerde finish eerder, maar de vereniging vermeldt beiden als winnaar.
1940: het Pact van Dokkum
Vijf koplopers spraken af samen te finishen. De aankomst werd chaotisch en meerdere rijders maakten aanspraak op de zege. Het bestuur riep uiteindelijk alle vijf tot winnaar uit. Dat was dus geen nette gelijktijdige finish.
1956: geen winnaar aangewezen
Vijf rijders gingen hand in hand over de finish. Ditmaal besloot het bestuur geen prijzen uit te reiken. Ook Jeen van den Berg, die achter hen binnenkwam, werd niet tot winnaar uitgeroepen.
En de vrouwelijke winnaars?
Vrouwen konden vanaf 1985 aan de wedstrijd deelnemen. Ze reden in hetzelfde veld als de mannen, zonder eigen vrouwenklassement. Vrouwelijke toerrijders deden al eerder mee; dat is een andere categorie.
- 1985 Lenie van der Hoorn-Langelaan
- 1986 Tineke Dijkshoorn-Olsthoorn
- 1997 Klasina Seinstra
Deze drie snelste vrouwen kregen op 18 januari 2021 van de vereniging alsnog officiële erkenning, een oorkonde en een Elfstedenvaas. De oudere formulering op de historiepagina van de vereniging vertelt dat latere hoofdstuk nog niet.
Bronnen: historie van de vereniging en Schaatsen.nl over de huldiging op 18 januari 2021.
Vijftien dagen, vijftien verhalen
1909
Slechts 22 schaatsers begonnen aan de eerste officiële editie; negen haalden de finish.
1912
Wedstrijdrijders en toerrijders kregen voor het eerst een afzonderlijke start.
1917
Gidsen met lantaarns hielpen de schaatsers over de meren.
1929
Opgewaaid zand maakte de ijzers bot. In Bolsward werden schaatsen opnieuw geslepen.
1933
Voor het eerst ging de route vanuit Leeuwarden eerst richting Sneek.
1940
Het Pact van Dokkum leidde na een chaotische aankomst tot vijf aangewezen winnaars.
1941
Dit was de laatste editie waarin Dokkum de eerste stad na de start was.
1942
Voor het derde jaar achter elkaar kon de Elfstedentocht doorgaan.
1947
Pas na onderzoek naar overtredingen werd Van der Hoorn tot winnaar aangewezen.
1954
Tien geheime controleposten moesten gesjoemel met de route voorkomen.
1956
Voor het eerst waren er beelden van de tocht op televisie te zien.
1963
De vereniging telt 127 finishers: 58 wedstrijdrijders en 69 toerrijders.
1985
Na 22 jaar wachten reed Van Benthem de snelste winnende tijd in de geschiedenis.
1986
Willem-Alexander reed mee onder de naam W.A. van Buren.
1997
Angenent versloeg Erik Hulzebosch met een laatste versnelling op de Bonkevaart.
Hoe dit overzicht is gecontroleerd
We vergeleken de vereniging met het Schaatsmuseum. Bij de afwijkende data voor 1917 en 1947 volgen we de editiepagina’s van de organiserende vereniging: 27 januari 1917 en 8 februari 1947. Het museum vermeldt daar andere maanden. Voor de erkenning van de winnaressen gebruiken we ook de berichtgeving uit 2021.
Deze tabel vermeldt geen rijtijden. De overzichten verschillen daarin op enkele plaatsen en gebruiken bovendien niet overal dezelfde precisie. De uitslag en de datum staan centraal.