IJswoordenboek
IJs en weder dienende: betekenis en herkomst
IJskoorts · Gepubliceerd en bronnen gecontroleerd op
IJs en weder dienende betekent dat een plan doorgaat als de omstandigheden meewerken. Je maakt een voorbehoud: dit is de bedoeling, maar er kan nog iets tussenkomen.
Waarom ijs en geen eis?
Je schrijft ijs met een lange ij. De uitdrukking komt uit de schaatswereld. Een aangekondigde wedstrijd of tocht kon alleen doorgaan wanneer zowel het ijs als het weer geschikt bleef. Volgens Onze Taal is er geen bewijs voor het verhaal dat de uitdrukking uit de rechtspraak komt.
Wat betekent weder?
Weder is een oude vorm van weer. Dienende betekent hier dat iets gunstig of geschikt is. Tegenwoordig kun je de uitdrukking ook gebruiken voor plannen die niets met winter te maken hebben.
Twee voorbeelden
- IJs en weder dienende staan we zaterdag met warme chocolademelk langs de baan.
- Onze nieuwe leeshoek gaat volgende maand open, ijs en weder dienende.
Hoe oud is de uitdrukking?
Onze Taal haalt een schaatsaankondiging uit Woudsend uit 1823 aan. Daarin werd al een voorbehoud gemaakt over weer en ijs. Dat is een vroeg voorbeeld, geen bewijs van het allereerste gebruik.